Kategori: Makaleler

İçsel Bir Merakla Başlamak İtaat eden ne demektir? Bu soru belki de kendi davranışlarımızı sorgularken aklımıza ilk gelenlerden biridir. Bir sosyal durumda “doğru” olanı yaparken, bazen içimizden gelen bir dürtüyle başkalarının beklentilerini karşılamaya çalışırız. Peki bu davranış neden ortaya çıkar? Bizi itaat etmeye iten bilişsel, duygusal ve sosyal süreçler nasıl çalışır? Bu yazıda, bu soruların üzerine psikolojinin farklı boyutlarından bakarak bir mercek tutacağız. İtaat, günlük hayatın sıradan bir parçası olabilir: trafikte kurallara uymak, bir öğretmenin veya yöneticinin talimatlarını yerine getirmek, toplumsal normlara göre davranmak… Ancak bu kavram aynı zamanda güç ilişkilerini, kimlik arayışlarını, duygusal zekâ ve sosyal etkileşim dinamiklerini de…

2 Yıllık Bir Gardiyan Maaşı Ne Kadar? Günümüzde devlet dairelerinde çalışanların maaşları, sosyal hayatımızın önemli bir parçası haline gelmiş durumda. Kimisi devlet memurluğunda, kimisi ise kamuda farklı alanlarda görev alıyor. Bu yazıda, özellikle cezaevi gibi kurumlarda görev yapan gardiyanların maaşlarına odaklanacağız. Peki, 2 yıllık bir gardiyan maaşı ne kadar? Bu soruya net bir cevap verebilmek için, hem sektörel koşulları hem de Türkiye’deki genel ekonomik durumu göz önünde bulundurmak önemli. Gardiyanlık Nedir? Gardiyan, genel olarak cezaevlerinde görev yapan ve tutukluları denetleyen, güvenliği sağlayan, düzeni koruyan kişiye verilen isimdir. Bir anlamda, cezaevindeki “polis” rolünü üstlenirler. Ancak, bu görev sadece tutukluları kontrol etmekle…

Ikınma Nasıl Yapılır?: Ekonomik Perspektiften Bir Analiz Hayatın her alanında olduğu gibi, ekonomi de seçimlerin ve sınırlı kaynakların dünyasıdır. “Ikınma nasıl yapılır?” sorusu, ilk bakışta fiziksel ve biyolojik bir eylemi çağrıştırsa da, ekonomik perspektiften ele alındığında, kaynak yönetimi, tercih ve strateji sorunsallarıyla ilişkilendirilebilir. Bir ekonomist olmanın ötesinde, kıt kaynaklar ve seçimlerin sonuçları üzerine düşünen herhangi bir insan için bu soru, mikroekonomik davranışlardan makroekonomik etkiler ve toplumsal refah analizlerine kadar geniş bir düşünsel alan açar. Mikroekonomi ve Bireysel Karar Mekanizmaları Mikroekonomi, bireylerin ve hanehalklarının sınırlı kaynaklar karşısında nasıl karar verdiğini inceler. Ikınma, burada bir kaynak yönetimi problemi olarak ele alınabilir: Fiziksel…

Eşbiçimlilik (İzomorfizm) Nedir? Bir Ekonomi Bakışıyla Kaynak Kıtlığı, Seçimler ve Sistem Benzerlikleri Kaynakların her zaman sınırlı olduğu bir dünyada yaşıyoruz. Bu sınırlılığın her bireyin zihninde, her işletmenin planında ve her hükümetin politikasında bir yeri var. “Eşbiçimlilik izomorfizm nedir?” sorusunu ilk duyduğumda bu terimin sadece akademik sosyoloji literatüründe yer alan yapısal benzerlikleri tanımladığını sandım. Fakat derinlemesine düşündükçe bu kavramın ekonominin ayrıntılı dünyasına nasıl nüfuz ettiğini, piyasa aktörlerinin davranışlarından kamu politikalarına kadar uzanan geniş bir yelpazede fırsatları ve sınırlılıkları nasıl şekillendirdiğini gördüm. Bu yazıda eşbiçimlilik (izomorfizm) kavramını ekonomi perspektifinden; mikroekonomi, makroekonomi, davranışsal ekonomi ve kamu politikaları ekseninde ele alacağız. Gelin bu kavramı…

“İstiyorum” Eş Anlamı Nedir? Geleceğe Dair Bir Bakış Günümüzün hızlı değişen dünyasında, hemen her şey sürekli evriliyor. Teknolojik gelişmeler, toplumsal normlar ve kişisel arzular… Hepsi birbirine bağlı bir ağ gibi, hep bir adım daha ileriye gitmeye çalışıyor. Bu yazıyı yazarken, Ankara’nın kalabalık sokaklarından birinde yürüyüp geleceği düşündüğümde kafamda beliren bir soru var: “İstiyorum” kelimesinin eş anlamı nedir? Sadece bir kelime sorusu gibi görünse de, bu basit ifade bile bir insanın geleceğini şekillendirebilir. Belki bu, düşündüğümüzden çok daha derin bir anlam taşır. Geleceğe dair düşündükçe, hemen hemen her şeyin bu kısa kelimenin çevresinde döneceğini fark ediyorum. Peki ya 5-10 yıl sonra…

İstanbul İzmir Otobanı Ne Zaman Devlete Geçecek? Bir Ekonomistin Bakışıyla Her şeyin hızla değiştiği, “devlet mi, özel mi?” diye sorguladığımız bir dönemdeyiz. Yani her gün gündemden düşmeyen İstanbul İzmir Otobanı konusu da benim için tam bir “devlet-özel” savaşının örneği gibi. Hani bazen merak ediyorum, acaba o otobanda kaç kişi yol alırken düşündü; “İstanbul İzmir Otobanı ne zaman devlete geçecek?” Benim gibi, ekonomi okumuş birinin bu soruyu sorması aslında çok da şaşırtıcı değil, çünkü bu soru, bir tarafta devletin, bir tarafta özel sektörün ekonomiye katkısı ile ilgili derin bir konuya işaret ediyor. Hadi gelin, ben de biraz kafamı kurcalayan bu sorunun…

Çelik Altın Kaplama Takılar Nasıl Parlatılır? Bir Hikâye Giriş: Bir Takının Hikâyesi Başlar Kayseri’nin sakin akşamlarında, evin salonunda bir sandalye çekip derin bir nefes aldım. Günün yorgunluğu, içimi sıktığı kadar rahatlatıyordu. Çayımı elime alıp, pencereye doğru yaslandım. Gün batımı, dağların siluetine yavaşça dokunuyor, ama aklımda tek bir şey vardı: Çelik altın kaplama takılar nasıl parlatılır? Bu düşünce, aslında hiç tahmin edemeyeceğiniz bir yerden geldi. Ama onunla başladım, çünkü hayatımda her şeyin böyle başlamıştı: küçük, farkında bile olmadığım bir soru… Bazen duygularımı, en ufak şeylerle açığa çıkarırım. Bugün de bir kutunun içinden çıkan eski bir takı, beni geçmişe götürdü. Bu yazıda,…

Geçmişi Anlamak: Çocuk İstismarını Tarihsel Perspektiften Okumak Tarih, yalnızca kronolojik bir olaylar dizisi değildir; geçmişi anlamak, bugünü yorumlamada bize güçlü bir çerçeve sunar. Çocuk istismarı, toplumların değerleri, normları ve güç ilişkileri hakkında sessizce ama derinden ipuçları veren bir olgudur. Bu yazıda, çocuk istismarının tarihsel tiplerini ve toplumsal dönüşümlerle olan ilişkisini kronolojik bir bakışla ele alacağız. Orta Çağ ve Erken Modern Dönem: Çocukların Sessizliği Çocuk İşçiliği ve Aile İçi Baskı Orta Çağ Avrupa’sında çocuklar sıklıkla işgücü olarak görülüyordu. John Boswell’in “Childhood and Society” adlı çalışması, 12. yüzyıl İngiltere’sinde çocukların tarım ve zanaat alanlarında aileleri için zorunlu çalıştığını belgeliyor. Bu çalışma, ekonomik…

Teyzezade Nasıl Yazılır? Felsefi Bir Perspektifle Düşünmek Sabah kahvemi alıp pencere kenarında otururken, aklıma ilginç bir soru düştü: “Bir kelimenin doğru yazımı, aslında onun anlamını ve kullanımını ne kadar etkiler?” Teyzezade nasıl yazılır sorusu, başlangıçta basit bir yazım meselesi gibi görünse de felsefi bir mercekten bakıldığında etik, epistemoloji ve ontoloji boyutlarıyla düşündürücü bir hâl alır. Kelimeler sadece iletişim araçları değildir; bir kavramı, bir kültürü ve bir insan deneyimini temsil eder. Bu yazıda, “teyzezade” kelimesinin yazımı üzerinden insan bilgisini, değerleri ve varlığı felsefi bir çerçevede irdeleyeceğiz. Etik Perspektif: Yazımın Doğruluğu ve Sorumluluk Yazım Bir Etik İkilemdir Etik felsefe, doğru ve yanlış…

Z Line Nedir? Yani, Z Yani Zzz… Hadi Biraz Ciddi Olalım Evet, başlık dikkatini çekmiş olabilir: Z line nedir? Ya da başka bir deyişle, “Z line nedir, bu Z işini neden bu kadar kafaya takıyorum?” Bir düşün. Belki de hayatta bir noktada hepsi birbirine karışıyor. Sadece bilimsel bir terimi çözmeye çalışırken bile kafan karışabiliyor. Ama rahat ol, bugün o kadar zorlanmayacağız. İzmir’de güneşin alnında kafan sıcakken bile, ben sana Z line’ı anlatırken bir çay molası kadar rahatlatacağım. Z Line, aslında bizim bildiğimiz “Z çizgisi” değil. Kimse merak etmesin, bu yazı sadece bir geometri dersi değil. O çizgiler, o kesin hatlar……